Hội Xuân Bắc Ninh biểu lộ nét đẹp văn hóa
Friday, February 18, 2011

Những cô gái Bắc Ninh trong Làng Việt Nam tại Hội Xuân Sinh Viên năm Tân Mão 2011. (Hình: Nguyên Huy/Người Việt)

Hội Xuân Bắc Ninh từ khoảng 5 năm nay thường cứ vào đầu năm sau Tết là lại được hội Thân Hữu Ðồng Hương Bắc Ninh tổ chức, làm sống lại một sinh hoạt truyền thống văn hóa rất phong phú của dân tộc Việt.

Năm nay là lần thứ năm, Hội Ðồng Hương và Thân Hữu Bắc Ninh sẽ tổ chức tại nhà hàng Seafood Palace số 6731 Westminster, #122, Westminster, CA 92683 vào lúc 11 giờ sáng ngày Chủ Nhật, 20 tháng 1 tuần này.

Bốn lần trước đây, lần nào Hội Xuân Bắc Ninh cũng thu hút cả 4, 5 trăm đồng hương đến tham dự. Theo Giáo Sư Nguyễn Ngọc Kỳ, đương kim hội trưởng cho biết thì tính đến Chủ Nhật vừa qua, ban tổ chức đã bán được 55 bàn trong số 60 bàn mà nhà hàng có thể tiếp nhận. Giáo Sư Kỳ vui vẻ nói: “Ðây là điều thật khích lệ cho anh em trong ban tổ chức chúng tôi vì điều đó đã nói lên không chỉ tấm thịnh tình mà đồng hương và thân hữu Bắc Ninh đã dành cho hội, mà còn nói lên cái nhu cầu văn hóa của đồng hương.”

Ðiều rất đáng lưu ý ở đây theo Giáo Sư Kỳ: “Hội Bắc Ninh chưa tổ chức gây quỹ lần nào, nhưng việc tổ chức bao giờ cũng chu tất và chỉ dựa vào tiền bán vé cho đồng hương đến tham dự. Cũng như Hội Bắc Ninh cũng chưa hề thu niên liễm của đồng hương trong hội mặc dù rất nhiều hội viên và thân hữu sẵn lòng đóng góp.” Thêm nữa, trong bất kỳ buổi sinh hoạt nào của hội cũng không bao giờ có bán thêm bất cứ một món gì ngoài tấm vé 25 Mỹ kim.

Hội Xuân Bắc Ninh là một sinh hoạt khá đặc thù trong sinh hoạt của cộng đồng người Việt ở Nam California. Trong Hội Xuân này, ngoài những nghi thức cổ truyền tế lễ, phần chính của lễ hội là làm sống lại những nét văn hóa đặc thù trong sinh hoạt truyền thống của người dân Bắc Ninh, nơi mà những nhà khảo cứu văn học, nghệ thuật VN thường coi là cái nôi của văn hóa Việt Nam. Những điệu hát Quan Họ, qua bốn lần tổ chức tại hải ngoại, mỗi lần là lại có thêm những câu hò điệu hát được bổ túc vào chương trình do từ những đóng góp của người dân Bắc Ninh cũng như thân hữu Bắc Ninh đã sưu tầm được. Do đó phần văn nghệ trình diễn năm nay sẽ rất ít tân nhạc mà dồn vào các điệu hát Quan Họ trong rất nhiều phong cách mà chúng ta chưa biết đến sau một thời gian dài vì chiến tranh.

Bên cạnh đó là phần trình diễn thời trang. Nói là thời trang nhưng thật sự là thời trang của quan họ Bắc Ninh mà đã qua bao nhiêu thế hệ, thời trang ấy vẫn chưa thay đổi. Vẫn là mái tóc vấn trần với cái đuôi gà lửng lơ trong gió. Vẫn cái yếm đào ẩn hiện sau chiếc áo tứ thân với thắt lưng điều bỏ giọt. Vẫn là sợi xà tích bạc lủng lẳng bên sườn chiếc váy đen hay chiếc quần lãnh tía. Vẫn là chiếc áo the thâm của các chàng trai quan họ đi bắt tình làm quen. Vẫn là những chiếc ô đen che đủ nắng gió cho anh đưa nàng về dinh. Thời trang ấy không chỉ là vạt áo nếp quần vốn vô tình dù có gió xuân đùa giỡn mà còn thêm cả những ánh mắt đưa tình, những nụ cười duyên nửa miệng, những cái nguýt dài nhớ thương và cả những miếng trầu cau cho duyên thêm thắm, cho tình thêm đậm.

Ấy thế mà không một lả lơi thô tục cả trong điệu dáng lẫn lời ăn tiếng nói khi hát Quan Họ hay Trống Quân. Và cả trong thực tế nữa. Họ chỉ hát rong chơi đón một mùa Xuân mới để sửa soạn vào những vụ chiêm vụ mùa tất bật nhưng vẫn còn lửng lơ những tiếng hát ghẹo trong đêm trăng ngày mùa... Vì như là một lệ luật bất thành văn là trai gái trong những đoàn hát Quan Họ, Trống Quân sau những cuộc vui tràn ngập lời tỏ tình bóng gió, thì không nên dan díu phải lòng nhau hay chắp thành đôi trong thực tế. Có lẽ để giữ cho cái tinh khiết trong những cuộc trao tình chỉ có trong văn học dân gian biểu hiện cho cái phong lưu của tuổi xuân VN mà thôi.

Ðã 4 năm qua, đồng hương người Việt ở Nam California được sống lại trong không khí hội Xuân Bắc Ninh mà mỗi năm lại thêm phong phú. Năm nay theo Giáo Sư Nguyễn Ngọc Kỳ thì “tân nhạc sẽ chỉ là phần nhỏ mà nhạc truyền thống dân tộc là chính. Sẽ có những tiếng hát thật chuẩn của Bắc Ninh do từ con gái Bắc Ninh ở hải ngoại trình diễn. Lại sẽ có câu hò điệu múa thật Quan Họ do từ những thân hữu Bắc Ninh mới sưu tầm được cống hiến thêm cho chương trình. Tuy chúng tôi không đủ khả năng tài chính để mời những tiếng hát chuyên nghiệp nhưng qua 4 kỳ tổ chức, những tiếng hát, điệu hò của người Bắc Ninh và thân hữu hải ngoại đã thu hút lòng người không kém gì chuyên nghiệp.”

Nói đến Hội Ðồng Hương Bắc Ninh mà không nói đến đặc san của hội thì thật là cả một thiếu sót lớn. Ðặc san Bắc Ninh không chỉ là một tờ đặc san thu hẹp trong sinh hoạt của hội hay của một miền đất nước. Mà, đặc san Bắc Ninh, từ hình thức đã hiện lên như một tác phẩm của nghệ thuật mà nội dung của nó lại hàm chứa rất phong phú trong lãnh vực nghiên cứu tìm hiểu về đất nước và con người Bắc Ninh, một vùng đất được coi là cái nôi sinh tồn của dân tộc VN từ ngày lập quốc.

Vẫn theo Giáo Sư Nguyễn Ngọc Kỳ thì đặc san số 5 năm nay với tranh bìa của họa sĩ Lê Thị Lựu, Cao Ðẳng Mỹ Thuật Ðông Dương Hà Nội, gốc người làng Thổ Phối, Bắc Ninh, đã mất tại Paris. Tác phẩm “Tình Mẫu Tử” của bà đã được coi như một tác phẩm văn học hiếm có trong hội họa VN. Về nội dung của đặc san là những bài viết, những bài nghiên cứu sâu sắc về Trống Quân của các học giả Pháp, Việt. Trống Quân có phải là phát xuất từ những cuộc điều quân thần tốc của Nguyễn Huệ không? Cụ Nguyễn Gia Liên trong đặc san số 5 này sẽ cho biết bà Ðặng Thị Huệ (bà Chúa Chè người Bắc Ninh) có phải là tác giả của điệu hát Trống Quân hay không. Bài viết này sẽ được trình bày trong chương trình của ngày Hội Xuân và sẽ có phần phụ diễn đặc sắc như để giải thích cho phần lý thuyết.

Ngoài ra đặc san Bắc Ninh số 5 còn có những bài viết về những truyền thuyết về Bắc Ninh có liên quan đến sử học VN vào từng giai đoạn như các sứ thần VN khi qua Trung Quốc đều qua ngả Bắc Ninh nên Bắc Ninh nay còn lưu lại vết tích của 9 trạm tiếp đón sứ thần...

Về chương trình làm sống lại nét văn hóa cổ truyền Trống Quân, Giáo Sư Nguyễn Ngọc Kỳ cũng cho biết hội đang dự trù một chương trình trình diễn hát Trống Quân và hát Quan Họ ngoài trời để thu hút tuổi trẻ hải ngoại nhằm phổ biến cho tuổi trẻ một nét văn hóa sinh động của dân tộc. Giáo Sư Kỳ nhắn nhủ: “Các cụ gốc Bắc Ninh hãy khích lệ con cháu đi tham dự buổi sinh hoạt Trống Quân ngoài trời này cho thật đông và để bắt đầu thì hãy rủ con cháu cùng đi xem Hội Xuân Bắc Ninh vào cuối tuần này.”